و اعتقاد تا حق تعالى خلاف شما را اندوه و حسرت ايشان گرداند و گويند بنا بر ثانى مدلول عليه نهى است اى ( لا تكونوا مثلهم ليجعل اللَّه انقاء كونكم مثلهم حسرة فى قلوبهم ) يعنى مانند ايشان مباشيد در گفتار تا حق تعالى انتفاى مماثلة شما را بايشان حسرت ايشان گرداند چه مخالفت و مضارت با ايشان موجب غم و هم ايشان است * ( وَاللَّه يُحْيِي ) * و خدا زنده ميدارد * ( وَيُمِيتُ ) * و ميميراند اين رد قول ايشانست يعنى اوست مؤثر در حياة و مماة نه اقامت و سفر چه او سبحانه گاه هست كه باقى ميدارد حيات مسافر و غازى را و ميميراند مقيم و قاعد را * ( وَاللَّه بِما تَعْمَلُونَ ) * و خدا بدانچه ميكنيد اى گرويدگان از صبر و ثبات * ( بَصِيرٌ ) * بيناست اين تهديد است مر مؤمنان را بر آنكه مماثل منافقان باشند در قول و اعتقاد چه هيچ وقتى از اوقات نيست مگر كه مماة و حياة در آن مجوز است بدون ترجيح بعضى بر بعضى پس جازم مباشيد بر آنكه اگر فلان را نكشتندى نمردى و يا اگر به سفر نرفتى مرده نشدى بعد از آن حث مؤمنان مىكند بر جهاد بجهة ترغيب ايشان بر آن و مبين ميسازد كه شهادت بهتر از اموال دنيويه است بقوله * ( وَلَئِنْ قُتِلْتُمْ ) * و اگر به خدا كه كشته شويد * ( فِي سَبِيلِ اللَّه ) * در راه خدا يعنى در جهاد با اهل كفر و عناد ذخر المعاد * ( أَوْ مُتُّمْ ) * يا بميريد در سفر جهاد يا مطلق سفر يا در حضر با خشنودى خدا از شما * ( لَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّه ) * هر آينه آمرزش از خدا * ( وَرَحْمَةٌ ) * و بخشش از جانب او * ( خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ ) * بهترست از آنچه جمع ميكنيد از مال دنيا و حفص بغيبت خوانده يعنى آمرزش و بخشايش حق تعالى شما را خوشتر است از آنچه كافران فراهم مىآورند از متاع غرور حاصل كلام آنست كه سفر و غزا جالب موت و مقدم اجل نيستند و اگر اتفاقا واقع شود در راه خدا كه جهاد است مبالات منمائيد از آن زيرا كه مغفرت و رحمت بعد از موت بهتر از دنيا و منافع آنست كه اهل دنيا جمع آن ميكنند * ( وَلَئِنْ مُتُّمْ ) * و اگر بميريد اى مومنان با خشنودى خدا * ( أَوْ قُتِلْتُمْ ) * يا كشته شويد در كارزار كفار يعنى بر وجهى كه هلاك شما اتفاق افتد * ( لإِلَى اللَّه ) * هر آينه بسوى خداى به حق كه معبود شما است و همه توجه به او نموده‌ايد و بذل مهج خود ميكنيد از براى رضاى او * ( تُحْشَرُونَ ) * حشر كرده شويد نه بسوى غير او پس لا محاله توفيهء جزاى شما خواهد كرد و شما را بمثوبات جليله و درجات عاليه خواهد رسانيد چون البته موت لازمهء حال انسان است